#1: Loss aversion — strata boli 2x bardziej niż zysk cieszy
Mechanizm (Kahneman): strata 100 zł = ból o intensywności równej radości z 200 zł zysku. Mózg żyje stratami, nie zyskami.
Co robi w tradingu:
- Trzymasz stratną pozycję za długo ("musi zawrócić")
- Zamykasz zyskowną za szybko ("a nuż się cofnie")
- W efekcie Win Rate spada i R:R spada → konto topnieje
Obrona:
- Hard SL w platformie, nie w głowie
- TP automatyczny, nie ręczne zamykanie
- Reguła: jak SL — zamykasz. Bez dyskusji.
#2: Revenge trading
Opisany w osobnym poście: /blog/revenge-trading-jak-przestac. TL;DR: hard stop po 2 stratach z rzędu, reguła 50%, Tilt Meter.
#3: FOMO (Fear of Missing Out)
Mechanizm: widzisz że BTC rośnie 8% w godzinę. Wchodzisz "żeby nie przegapić". 10 min później -3%.
Co napędza:
- Telegram/Discord z "alertami pumpa"
- Czerwone świece na CNBC
- Twitter "tej szansy już nie będzie"
Obrona:
- Plan dzienny rano — co i kiedy. Wszystko poza planem = nie tradujesz.
- 24h zasada — jeśli setup nie pochodzi z planu, czekasz 24h zanim wejdziesz
- Wyłącz alerty grupowe — szum > sygnał
#4: Overconfidence po pierwszym payoucie
Mechanizm: zarobiłeś $2000 z FTMO. Mózg: "jestem geniuszem". Zwiększasz wielkość pozycji 2x. Kolejny tydzień: wybuch.
Statystyka: 60% kont FTMO breach'uje w miesiącu po pierwszym payoucie. Nie w pierwszym miesiącu — w drugim.
Obrona:
- Trzymaj się reguł sizingu niezależnie od wyników
- Cele długoterminowe, nie tygodniowe ("zarobić $50k w 12 miesięcy", nie "$5k w tygodniu")
- Drawdown 10% = reset sizingu do default
#5: Anchoring — przywiązanie do ceny wejścia
Mechanizm: kupiłeś BTC po 65k. Spada do 55k. Wciąż patrzysz na 65k jako "wartość prawdziwą" i czekasz na powrót. Spada dalej do 45k.
Co to robi: nie potrafisz wyjść w stracie, bo mózg traktuje 65k jako baseline. Każde 65k = "OK, sprzedam". Wszystko poniżej = "krzywda".
Obrona:
- Decyzje na cenie aktualnej, nie cenie wejścia
- Pytanie: "Czy gdybym dziś nie miał pozycji, otworzyłbym ją tu po $55k?"
- Tak → trzymaj
- Nie → zamykaj
- Cena wejścia jest nieistotna dla decyzji o zamknięciu
Bonus: dziennik jako lustro
Większość błędów mentalnych staje się widoczna dopiero w retrospekcji. Dziennik tradera (jak TradeLogic) pokazuje:
- Wzorzec revenge (2+ pozycji w 10 min po stracie)
- FOMO (transakcje poza godzinami planu)
- Overconfidence (lot size rosnący po payoutach)
- Anchoring (czas trzymania stratnych vs zyskownych)
AI Analytics w TradeLogic wskazuje te wzorce co tydzień.
TL;DR
Loss aversion, revenge, FOMO, overconfidence, anchoring. 5 błędów. Każdy ma konkretną technikę obrony. Dyscyplina = ustawienie reguł zewnętrznych (hard SL, hard stop, plan dnia), bo psychologii się nie wyłącza — można ją tylko obejść.